Miyerkules, Enero 14, 2026

Ang napanalunan kong limang kilong bigas

 

ANG NAPANALUNAN KONG LIMANG KILONG BIGAS

bago mag-Pasko ay may piging akong dinaluhan
sa samahan, may talumpati, kantahan, sayawan
sa palabunutan ay nabunot ang aking ngalan
at limang kilong bigas ang aking napanalunan

halos tatlong linggo rin bago ko iyon naubos
palibhasa'y biyudo na, nag-iisa, hikahos
ngayong gabi, nagpapasalamat ako ng taos
sa nag-ambag niyon upang makakain nang lubos

sa manggagawa ng Anchor's Away Transport, salamat
napanalunan ko'y pinahahalagahang sukat
bilang makata't lider-dalita'y nadadalumat
na sana'y maayos din ang kalagayan ng lahat

uring manggagawa ang lumikha ng ekonomya
at nagpapakain sa mundo'y mga magsasaka
hatid ng nasa transport bawat produkto sa masa
sa akin, pinanalo'y pang-agdong buhay talaga

magpatuloy pa kayo sa mabuting adhikain
at magpapatuloy ako sa mabuting mithiin
magpatuloy tayo sa nagkakaisang layunin
muli, salamat sa bigas na nang maluto'y kanin

- gregoriovbituinjr.
01.14.2026

* maraming salamat sa Philippine Movement for Climate Justice (PMCJ), mabuhay kayo!

Ang tatlo kong aklat ng U.G.

ANG TATLO KONG AKLAT NG U.G.
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dapat sana'y apat na ang aklat ko hinggil sa underground, subalit hindi ko na makita ang kopya ko ng Notes from the Underground ng Rusong manunulat na si Fyodor Dostoevesky. Ang mayroon ako ngayon ay ang tatlong aklat hinggil sa mga rebolusyonaryong Pilipino.

Ang dalawa'y nakadaupang palad ko ng personal noong sila'y nabubuhay pa, at ang isa'y di ko nakilala subalit kapwa ko taga-Sampaloc, Maynila. Si Ka Popoy Lagman (Marso 17, 1953 - Pebrero 6, 2001) ay naging pangulo ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Si Dr. Francisco "Ka Dodong" Nemenzo (Pebrero 9, 1935 - Disyembre 19, 2024) naman ay pangulo ng Laban ng Masa (LnM), at dating pangulo ng Unibersidad ng Pilipinas (UP). Habang si Edgar Jopson (Setyembre 1, 1948 - Setyembre 21, 1982) ay isang dating lider-estudyante noong panahon ng Batas Militar. Noong bata pa ako'y bumibili kami ng tatay ko sa kanilang grocery, ang Jopson Supermarket sa Bustillos, matapos naming magsimba sa Loreto Church.

Kaya malaking karangalan na magkaroon ng kanilang mga aklat, o aklat tungkol sa kanila.

Ang una'y ang Ka Popoy: Notes from the Underground, Collected Writings of a Working Class Hero. Nabili ko ito sa opisina ng Partido Manggagawa (PM) noong Agosto 11, 2006 sa halagang P300. May sukat itong 5.5" x 8.5" at umaabot ng tatlong daang pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Naglalaman ito ng walong kabanata, kabilang ang tinatawag na counter thesis.

Ang ikalawa'y ang Notes from the Philippine Underground ni Ka Dodong Nemenzo. Nabili ko ito sa Philippine Book Festival sa SM Megamall noong Marso 14, 2025 sa halagang P550. Inilathala ito ng UP Press. May sukat itong 6" x 9", at naglalaman ng 368 pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Ang naritong labintatlong kabanata ay hinati sa tatlong bahagi: I. Histories; II. Political Conjunctures; at III. Perspectives.

Ang ikatlo'y ang U.G. The Underground Tale, The Life and Struggle of Edgar Jopson, Third Edition, na sinulat ni Benjamin Pimentel. Nilathala ng Anvil Publishing, nabili ko ito sa National Book Store sa Malabon City Square nito lang Enero 8, 2026 sa halagang P395. May sukat itong 5" x 8" at naglalaman ng 256 pahina, kabilang ang naka-Roman numeral na 28 pahina. Binubuo ito ng siyam na kabanata. May mga dagdag na sulatin din ang dalawang anak ni Edjop na sina Joyette at Teresa Lorena, akda ng asawa niyang si Joy, sulatin ng direktor ng pelikulang Edjop na si Katski Flores, sanaysay ng aktor na si Elijah Canlas na gumanap na Edjop, sanaysay ni Kakie Pangilinan na gumanap na Joy, sulatin ni Oscar Franklin Tan, at sulatin ni Pete Lacaba. Sa dulo ng aklat ay mga litrato mula sa Edjop: The Movie.

Tatlong mahahalagang aklat, para sa akin, na dagdag sa munti kong aklatan.

01.14.2026

Ang matulain

ANG MATULAIN

tahimik na lang akong namumuhay
sa malawak na dagat ng kawalan
habang patuloy pa ring nagninilay
sa maunos na langit ng karimlan

panatag ang loob na binabaka
ang mga tampalasan, lilo, sukab
lalo na't kurakot at palamara
habang yaring dibdib ay nag-aalab

tahimik lamang sa sulok ng lunggâ
inaalagatâ bawat mithiin
tinitiis bawat sugat at luhâ
inuukit sa tulâ ang panimdim

sa makatâ, tula'y sagradong sining
pagkat tulâ ang aking pagkatao
bagamat wala man sa toreng garing
tula'y aking tulay sa bansa't mundo

kayâ naririto't nagpapatúloy
sa sagradong sining na binabanggit
mga tula'y dahong di naluluoy
sa paglalakbay ay lagi kong bitbit

- gregoriovbituinjr.
01.14.2026

* sa Tanay, Rizal ang civil wedding namin ng namayapa kong misis noong 2018

Martes, Enero 13, 2026

Pang-apatnapu't siyam na sa mundo si Alex Eala!

PANG-49 NA SA MUNDO SI ALEX EALA!

kaytaas na ng ranggo ni Alex Eala
siya sa mundo'y pang-apatnapu't siyam na
dapat ipagbunyi ang kanyang pinakita
sa mundo ng tennis, inspirasyon talaga

ang pangalang Alex Eala ay lumitaw
ng kaybilis, animo'y isang bulalakaw
nagniningning siyang bituin pag natanaw
ang bawat hampas ng raketa'y kampyong galaw

magpatuloy ka lang sa larangang niyakap
magtatagumpay ka sa iyong pagsisikap
magpatuloy ka't matutupad ang pangarap
at magiging number one ka sa hinaharap

maraming salamat, Alex, sa tagumpay mo
itinaas mo ang bandilang Pilipino
kaya kami'y nagpupugay ng taas-noo
sana ang tulad mo'y dumami pang totoo

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* mga litrato mula sa Sports page ng pahayagang Abante, Bulgar, Pang-Masa at Pilipino Star Ngayon, Enero 13, 2026

Sampanaw, Talupad, Balanghay, Pulutong, Tilap

SAMPANAW, TALUPAD, BALANGHAY, PULUTONG, TILAP

sa Diksiyonaryong Adarna''y may natanaw
agad kong nabasa ang salitang SAMPANAW
ang akala ko'y mula sa ISANG PANANAW
o kaya merong taong MAG-ISANG PUMANAW

ngunit hindi, ito'y salin ng rehimyento
na merong dalawa o higit pang TALUPAD
o batalyon, na may dalawa o higit pang
BALANGHAY o kompanya, binubuo naman

ng dalawa o higit pang PULUTONG, platoon
habang pulutong ay dalawa o higit pang 
TILAP o iskwad, na ito'y binubuo ng pito
o higit pang kawal, wikang kasundaluhan

limang salitang dagdag aralin sa wikà
na magagamit sa maikling kwento't tulâ;
sa masasaliksik ko pang ating salitâ
ay maganda ngang maibahagi sa madlâ

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* mga salitâ mulâ sa Diksiyonaryong Adarna

Bulugan at butakal

BULUGAN AT BUTAKAL

Labingwalo Pababa, ang tanong:
Barakong baboy, sagot ko dapat
Bulugan, subalit ang lumabas
Butakal, mayroon palang ganyan

salitang bulugan at butakal
ay kapwa mga barakong hayop
ngunit bulugan ay di lang baboy
sa barakong kabayo'y tawag din

lalawiganin, wikà ng bayan
pinag-isip ng palaisipan
may bagong salitang natutunan
na magagamit sa panulaan

salamat sa pagsagot ng krosword
mula sa nabiling pahayagan
libangan na, may natutunan pa
sa diwa'y ehersisyong talaga

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* krosword mulâ sa pahayagang Abante, Enero 10, 2026, p.7

Greenland, bantang isunod sa Venezuela

GREENLAND, BANTANG ISUNOD SA VENEZUELA

ayon sa U.S., isusunod na ang Greenland
matapos nitong lusubin ang Venezuela
isa na namang pinakukulong digmaan
nang dahil sa Monroe Doctrine ng Amerika

ayon sa mga Kanô mismo, labag ito
sa Saligang Batas nila o Konstitusyon
wala itong basbas ng kanilang Kongreso
tilà si Trump sa pananakop na'y nagumon

mga Greenlander mismo'y ayaw magpasakop
sa U.S., sila'y mananatiling Greenlander
ngunit ang U S. ay may bantang makahayop
lalo't sila'y pakialamero't intruder

malayò man tayo sa kanila, dapat lang
iprotesta ang ganyang pahayag, balakin
dapat tutulan ang bantâ nilang digmaan
panibagong giyera'y ating tuligsain

dapat igalang ang sariling pagpapasya
ng mga bansa't katutubong mamamayan
dapat umiral ang panlipunang hustisya
para sa lahat, kahit bansa'y mahirap man

- gregoriovbituinjr.
01.13.2026

* mga ulat ng Enero 13, 2026, mulâ sa mga pahayagang Abante, p.3 at Bulgar, p.5